حفظ دسترسی دانشگاه های کشور به پایگاه های علمی بین المللی
هوا فضا: شورای تامین منابع علمی کشور، بعنوان متولی ایجاد دسترسی دانشگاه های کشور به پایگاه های علمی بین المللی، یکی از زیرساخت های کلیدی تولید و انتشار مقالات علمی را فراهم می آورد.
به گزارش هوا فضا به نقل از مهر، انتشار مقالات علمی، یکی از پیشران های اصلی توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در هر کشوری است؛ اما این تولید علم بدون دسترسی پایدار و قانونی به منابع علمی معتبر جهانی عملا امکانپذیر نیست. تجربه چند دهه آموزش عالی در ایران هم نشان میدهد که میان میزان دسترسی دانشگاه ها به پایگاه های علمی بین المللی و رشد تولیدات علمی کشور، همبستگی مستقیمی وجود داشته است.
از اواخر دهه ۱۳۶۰، هم زمان با حرکت دانشگاه های ایران از الگوی آموزشی (نسل اول) به دانشگاه های پژوهشی (نسل دوم) و سپس دانشگاه های کارآفرین در دهه ۱۴۰۰، دسترسی به منابع علمی همیشه یکی از زیرساخت های کلیدی این گذار بوده است.
در همین راستا، «شورای تأمین منابع علمی» از سال ۱۳۷۹ با ابلاغ معاونت پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری فعالیت رسمی خویش را شروع کرد.
این شورا که از سال ۱۳۹۲ با عنوان «شورای تأمین منابع علمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری» فعالیت می کند، مسئولیت تأمین منابع علمی دانشگاه ها را با تاکید بر رعایت مالکیت معنوی، حقوق مؤلف و ناشر (کپی رایت) بر عهده داشته است. ریاست این شورا بر عهده رییس پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) است.
با این حال، جهش های ارزی مکرر و محدودیت های شدید بودجه ای سبب شد از سال ۲۰۲۱ دسترسی قانونی دانشگاه های کشور به خیلی از پایگاه های علمی بین المللی بشدت کاهش پیدا کند و در مقاطعی حتی به صورت کامل متوقف شود. این وضعیت تا سال ۲۰۲۳ ادامه داشت؛ زمانیکه با پیگیری های مستمر رییس شورای تأمین منابع علمی در سازمان برنامه و بودجه و بانک مرکزی، مسیر تأمین منابع باردیگر فعال شد و دسترسی دانشگاه ها به پایگاه های علمی بین المللی از سر گرفته شد.
بر اساس اعلام شورای تأمین منابع علمی، مهم ترین اقدامات انجام شده در این دوره شامل تسویه بخش عمده بدهی های معوق دانشگاه ها که عمدتا در پی نوسانات ارزی سال ۱۳۹۰ انباشته شده بود و آغاز دوره ی جدید همکاری با ناشران بین المللی برای سالهای ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ است؛ همکاری که بر حفظ حقوق ناشر و مؤلف استوار است.
در این چارچوب، اشتراک پایگاه های پرکاربرد علمی و علم سنجی همچون ScienceDirect و Scopus باردیگر برقرار شده و دسترسی دانشگاه ها به پایگاه های مبتنی بر هوش مصنوعی مانند Scopus AI، Zendy AI (ZAIA) و Scinito AI هم فراهم گشته است. همین طور امکان تأمین «هزینه پردازش مقاله» (APC) برای انتشار مقالات محققان، استادان و دانشجویان تحصیلات تکمیلی نزد یکی از ناشران بین المللی فراهم گشته است.
به گفته مسئولان این شورا، حتی در وضعیت بحرانی کشور، همچون در جریان جنگ ۱۲روزه و رویدادهای بعد از آن، سعی شده است با هم اندیشی و فشار بر ناشران خارجی، دسترسی دانشگاه ها به منابع علمی حفظ شود.
در کنار تأمین دسترسی، شورای تأمین منابع علمی ظرف یک سال قبل مجموعه ای از کارگاه های آموزشی را برای ارتقاء مهارت استفاده از این پایگاه ها برگزار کرده است؛ همچون کارگاه های آموزش کار با پایگاه ScienceDirect، پایگاه تحلیل استنادی Scopus، ابزارهای هوش مصنوعی در رابطه با این پایگاه ها، و هم کارگاه های تخصصی استفاده از Zendy، ZAIA و Scinito AI. قسمتی از این کارگاه ها به موضوع هایی مانند پیمایش چشم انداز تحقیقاتی جهانی و دسترسی به متن کامل مقالات اختصاص داشته است.
ویدئوهای آموزشی تمامی این کارگاه ها بوسیله وبگاه ایرانداک و در صفحه شورای تأمین منابع علمی به آدرس irandoc.ac.ir/CSRA در دسترس عموم دوست داران قرار دارد.
به گزارش هوا فضا به نقل از مهر، فراهم کردن دسترسی دانشگاه ها به پایگاه های علمی بین المللی یکی از اقدامات پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران است که در روز پنجم دهه فجر معرفی شده است. در هر یک از روزهای دهه فجر یکی از فعالیتها و دستیافته های این پژوهشگاه معرفی می شود.
حرف آخر اینکه بنا بر اعلام شورای تامین منابع علمی، مهم ترین اقدامات انجام شده در این دوره شامل تسویه بخش عمده بدهی های معوق دانشگاه ها که عموما به دنبال نوسانات ارزی سال ۱۳۹۰ انباشته شده بود و شروع دوره ی جدید همکاری با ناشران بین المللی برای سال های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ است؛ همکاری که بر حفظ حقوق ناشر و مؤلف استوار است. قسمتی از این کارگاه ها به مبحث هایی مانند پیمایش چشم انداز تحقیقاتی جهانی و دسترسی به متن کامل مقالات اختصاص داشته است. ویدیوهای آموزشی تمامی این کارگاه ها بوسیله وبگاه ایرانداک و در صفحه شورای تامین منابع علمی به آدرس irandoc.ac.ir/CSRA در دسترس عموم دوست داران قرار دارد.
این مطلب هوافضا را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات کاربران هوافضا در مورد این مطلب