به گزارش هوا فضا، استاد دانشگاه آزاد اظهار داشت: تصویرسازی اغراق آمیز از بارورسازی بعنوان معجزه ای برای فرار از خشکسالی، مسئولان و مردم را از اصلاحات ساختاری نظیر تغییر الگوی کشت و بازچرخانی آب غافل می کند.
به گزارش هوا فضا به نقل از معاونت علوم انسانی و هنر دانشگاه آزاد اسلامی، صدرالدین متولی استادتمام گروه جغرافیا دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور در اولین جلسه از سلسله نشست های مناظره معاونت علوم انسانی و هنر دانشگاه آزاد اسلامی با عنوان «کارآمدی علم جغرافیا در کشور» و با محور «آینده پژوهی و بازآفرینی سکونتگاه های انسانی با نگاه فناوری(چالش باروری ابرها و تغییرات اکولوژیکی) اظهار نمود: در قرن بیست ویکم، سکونتگاه های انسانی با بحران های پیچیده ای روبه رو شده اند؛ بحران هایی همچون کمبود آب، خشکسالی های پی درپی، افزایش دما، ریزگردها و مهاجرت اقلیمی. این شرایط سبب شده خیلی از دولت ها به فناوری های مداخله گر در اقلیم روی آورند. بارورسازی ابرها یکی از مهم ترین این فناوری هاست که با هدف افزایش بارش و مدیریت منابع آب به کار گرفته می شود.
وی با طرح این پرسش که آیا بارورسازی ابرها می تواند به بازآفرینی پایدار سکونتگاه های انسانی کمک نماید یا در بلند مدت خود به عامل تخریب اکولوژیکی تبدیل خواهد شد؟ با تشریح مفهوم بازآفرینی سکونتگاه های انسانی توضیح داد: بازآفرینی سکونتگاه های انسانی به مفهوم احیای زیست پذیری شهرها و روستاها، افزایش تاب آوری محیطی، بهبود کیفیت زندگی و سازگاری با تغییرات اقلیمی است. در این رویکرد، مدیریت پایدار آب یکی از مهم ترین عناصر پایداری سکونتگاه ها بحساب می آید.
بارورسازی ابرها و تغییرات اقلیمی
متولی افزود: باروری ابرها (Cloud Seeding) فرایندی است که در آن مواد خاصی مانند یدید نقره، یخ خشک یا نمک های ویژه به داخل ابرها تزریق می شود تا تراکم قطرات آب افزایش پیدا کرده و بارش رخ دهد. بارورسازی ابرها به رغم مزایای مختلفی مانند کاهش تنش آبی، کمک به کشاورزی و امنیت غذایی، کاهش فشار بر منابع زیرزمینی، افزایش تاب آوری اقلیمی سکونتگاه ها و... محدودیت های مهمی ازجمله وابستگی به شرایط جوی، اثربخشی محدود، هزینه های فنی و فناورانه و.... دارد.
به قول استادتمام گروه جغرافیا دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور، این فناوری(باروری ابرها) با هدف افزایش بارش، کاهش خشکسالی و تقویت منابع آب به کار می رود؛ اما دخالت در چرخه طبیعی اقلیم، تغییراتی چندبعدی در اکوسیستم ها بوجود می آورد.
وی در شرح این پرسش که تغییرات اکولوژیکی چیست؟ اظهار نمود: تغییرات اکولوژیکی (Ecological Changes) به دگرگونی هایی گفته می شود که در ساختار، عملکرد و روابط در یک اکوسیستم رخ می دهد و می تواند تعادل طبیعی آنرا تغییر دهد. این تغییرات ممکنست در اجزای مختلف اکوسیستم مثل: گیاهان و پوشش گیاهی، جانوران و تنوع زیستی، خاک و کیفیت آن، آب (سطح، کیفیت و چرخه آن) واقلیم محلی (دما، بارش، رطوبت) دیده شود، تغییرات اکولوژیکی یا طبیعی اند (مثل حریق طبیعی جنگلها، سیل، خشکسالی، یا تغییرات اقلیمی بلند مدت.) یا انسانی (آنتروپوژنیک) مثل شهرسازی و تغییر کاربری زمین، آلودگی هوا و آب، جنگل زدایی و کشاورزی فشرده و سدسازی به سبب این که تعادل طبیعی اکوسیستم حفظ شود ما به پایداری اکولوژیکی نیازمندیم.
این استاد دانشگاه تشریح کرد: پایداری اکولوژیکی (Ecological Sustainability) یعنی توانایی یک اکوسیستم یا یک سرزمین برای حفظ کارکردها، ساختارها و تنوع زیستی خود در طول زمان، بدون این که منابع طبیعی آن بیشتر از ظرفیت بازتولیدش مصرف شود یا تعادل آن به صورت پایدار برهم بخورد.
پیامدهای بارورسازی ابرها بر پایداری اکولوژیکی و آینده سکونتگاه های انسانی
متولی با تشریح نتایج بارورسازی ابرها بر پایداری اکولوژیکی و آینده سکونتگاه های انسانی، «تغییر در الگوی طبیعی بارش» را به عنوان اولین پیامد مورد تاکید قرار داد و اظهار داشت: مهم ترین پیامد اکولوژیکی باروری ابرها، دخالت در چرخه طبیعی بارش است. در حالت نرمال، این فناوری راندمان سیستم های موجود را ۵ تا ۱۵ درصد می افزاید. به این طریق امکان دارد که توزیع زمانی بارندگی تغییر کند؛ الگوی مکانی بارش جابه جا شود؛ شدت و مدت بارندگی هم تغییر خواهد کرد، برخی مناطق بارندگی بیشتری دریافت نمایند و مناطق دیگر گرفتار کاهش بارش شوند. این مساله می تواند تعادل هیدرولوژیک منطقه را برهم بزند.وی تصریح کرد: بارورسازی ابرها با اثر بر سکونتگاه ها هم افزایش نابرابری فضایی منابع آب، مهاجرت ناشی از کم آبی و تشکیل تنش های منطقه ای بر سر آب را در پی خواهد داشت.
استادتمام گروه جغرافیا دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور «تشدید بی ثباتی اکوسیستم ها» را دومین پیامد بارورسازی ابرها برشمرد و توضیح داد: اکوسیستم های طبیعی بر پایه تعادل میان بارش، دما، رطوبت، پوشش گیاهی و چرخه های زیستی شکل گرفته اند؛ بدین سبب هرگونه تغییر مصنوعی در الگوی بارش ممکنست پوشش گیاهی را تغییر دهد، زیستگاه گونه ها را تخریب کند و تعادل اکولوژیکی را مختل سازد و در پیامد برای سکونتگاه های انسانی، کاهش تاب آوری محیطی شهرها، افزایش فرسایش خاک و گسترش بیابان زایی را در پی داشته باشد.
متولی تشریح کرد: سومین پیامد بارورسازی ابرها «آلودگی خاک و منابع آب» است. در خیلی از پروژه های باروری ابرها از موادی مانند یدید نقره- که ساختاری شیمیایی و سمی دارد- نمک و ترکیبات شیمیایی خاص استفاده می شود؛ باآنکه مقدار این مواد به طور معمول اندک است؛ اما در بلند مدت احتمال دارد در خاک تجمع پیدا کنند، وارد آب های سطحی و زیرزمینی شوند و بر سلامت اکوسیستم اثر بگذارند.
اثر آلودگی خاک و منابع آب بر بازآفرینی سکونتگاه ها هم سبب تهدید کیفیت آب آشامیدنی، کاهش کیفیت خاک کشاورزی و بالارفتن هزینه های تصفیه و مدیریت محیطی می شود. به سبب اقلیم خاص ایران در ۹۰ درصد پهنه جغرافیایی کشور هسته های تراکم به میزان کافی وجود دارد. تزریق ماده اضافی (یدید نقره) در خیلی از موارد به جای تقویت بارش، منجر به عقیم سازی ابر و از بین رفتن کل بارش طبیعی یا جابه جایی توده بارشی به مناطق خارج از هدف می شود.
وی «تغییر در چرخه آب و منابع زیرزمینی» را چهارمین پیامد بارورسازی ابرها دانست و بیان نمود: باروری ابرها ممکنست در کوتاه مدت میزان بارندگی را افزایش دهد؛ اما لزوماً به مفهوم پایداری منابع آب نیست.
متولی تشریح کرد: عدم تطبیق دقیق پیشبینی های هواشناسی با زمان تزریق مواد، گاهی ممکنست به بارشهای ناگهانی و بسیار شدید موضعی منجر شود. در چنین مواردی بارندگی شدید سبب رواناب سطحی می شود، تغذیه آبخوان ها کاهش پیدا می کند و الگوی طبیعی نفوذ آب در خاک مختل می شود و پیامد سکونتگاهی آن، کاهش پایداری منابع آب زیرزمینی، افزایش صدمه پذیری شهرها در آینده و وابستگی بیش از اندازه به فناوری اقلیمی است.
استادتمام گروه جغرافیا دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور افزود: «تشدید مخاطرات طبیعی» پنجمین پیامد بارورسازی ابرهاست و بارندگی مصنوعی کنترل نشده می تواند احتمال بروز برخی مخاطرات مانند سیلاب های ناگهانی، رانش زمین، فرسایش شدید خاک و تخریب زیرساخت ها را افزایش دهد و اثر آن بر سکونتگاه ها در مناطق شهری و روستایی فاقد زیرساخت مناسب، باعث تخریب سکونتگاه ها شده، هزینه های بازسازی را افزایش داده و امنیت زیستی ساکنان را تهدید می کند.
این استاد دانشگاه «تشدید نابرابری اکولوژیکی» را ششمین پیامد بارورسازی ابرها قلمداد و اظهار نمود: نابرابری اکولوژیکی به وضعیتی گفته می شود که در آن، دسترسی گروههای مختلف اجتماعی به منابع محیطی، برابر نیست، برخی مناطق از هوای پاک، آب سالم و فضای سبز برخوردار می باشند در صورتیکه مناطق دیگر در معرض آلودگی، گرما، کم آبی و مخاطرات زیست محیطی قرار دارند و این نابرابری می تواند فضایی، اقتصادی، اجتماعی یا فناورانه باشد.
وی با اعلان اینکه فناوری باروری ابرها در اختیار همه کشورها یا مناطق نیست و به طور معمول دولت ها یا مناطق ثروتمندتر توانایی اجرای این فناوری را دارند، افزود: این وضعیت ممکنست باعث تمرکز منابع آب در مناطق خاص، تشدید شکاف توسعه محیطی وعدالت اقلیمی نابرابر و درنهایت نابرابری اکولوژیکی شود. پیامد آن در بازآفرینی انسانی هم مهاجرت اقلیمی، حاشیه نشینی و نابرابری فضایی در کیفیت زندگی را در پی خواهد داشت.
«وابستگی فناورانه سکونتگاه ها» هفتمین پیامد بارورسازی ابرهاست که متولی درباره ی آن توضیح داد: اگر سکونتگاه ها برای تأمین آب به فناوری های مهندسی اقلیم وابسته شوند، تاب آوری طبیعی آنها کاسته می شود. در چنین شرایطی سکونتگاه های انسانی به سیستم های فناورانه وابسته می شوند، مدیریت سنتی منابع آب تضعیف می شود و هرگونه اختلال فناوری می تواند بحران آفرین باشد.
وی ضمن اشاره به «پیامدهای ژئوپلیتیکی و امنیت محیطی» به عنوان هشتمین پیامد بارورسازی ابرها تاکید کرد که یکی از مهم ترین نتایج آینده، احتمال بروز «تنش های اقلیمی» است؛ اگر کشوری تصور کند که باروری ابرها در منطقه ای باعث کاهش بارش در منطقه دیگر شده است، احتمال اختلافات سیاسی، بحران های مرزی و منازعات آبی بیشتر می شود و این مساله مستقیماً بر امنیت سکونتگاه های انسانی اثر خواهد گذاشت.
استادتمام گروه جغرافیا دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور «تأثیر بر بازآفرینی پایدار سکونتگاه ها» را نهمین و آخرین پیامد بارورسازی ابرها برشمرد و اظهار داشت: بازآفرینی پایدار سکونتگاه ها نیازمند پایداری اکولوژیکی، مدیریت هوشمند آب و حفظ تعادل طبیعت است.
متولی اخطار داد که اگر باروری ابرها بدون ارزیابی علمی اجرا شود، ممکنست توسعه ناپایدار به وجود بیاورد، فشار بر اکوسیستم ها را افزایش دهد و بحران های محیطی جدید تولید کند؛ اما در صورت استفاده محدود، علمی، نوین و کنترل شده، این فناوری می تواند به احیای منابع آب، کاهش تنش آبی و افزایش تاب آوری سکونتگاه ها کمک نماید.
وی ادامه داد: شهرهای آینده در آستانه یک دوگانگی بزرگ قرار دارند؛ از یک سو فناوری و توسعه پایدار می توانند کیفیت زندگی را ارتقا دهند و از طرف دیگر، نابرابری در دسترسی به منابع محیطی و فناوری ممکنست شکاف های اکولوژیکی را تشدید کند؛ اگر سیاستگذاری شهری فقط بر رشد اقتصادی و فناوری متمرکز شود، شهرهای آینده بسمت نابرابری شدید محیطی حرکت خواهند کرد؛ اما اگر عدالت اکولوژیکی، حکمرانی محیطی و توسعه پایدار در مرکز برنامه ریزی قرار گیرد، میتوان سکونتگاههای تاب آور، انسانی و عادلانه ایجاد کرد.
متولی با اعلان اینکه تمرکز بیش از اندازه روی بارورسازی ابرها و تبلیغات درباره ی آن، آدرس غلط دادن به جامعه است، اظهار داشت: بحران آب در ایران ناشی از مدیریت ناصحیح تقاضا، مصرف بالای بخش کشاورزی، حفر چاه های بدون مجوز و صنایع آب بر در مناطق خشک است. تصویرسازی اغراق آمیز از بارورسازی به عنوان «معجزه ای برای فرار از خشکسالی» هم مسئولان و مردم را از اصلاحات ساختاری نظیر تغییر الگوی کشت و بازچرخانی آب غافل می کند.
تادتمام گروه جغرافیا دانشگاه آزاد اسلامی با اعلان اینکه بارورسازی ابرها فقط در صورتی می تواند به تاب آورسازی پایدار اکولوژیک سکونتگاه های انسانی کمک نماید که اصول آن رعایت شود، اظهار داشت: آینده سکونتگاه های انسانی بخصوص در مناطق شهری «فناورانه، اخلاقی و اکولوژیکی» خواهد بود. تاب آوری زمانی پایدار می باشد که منافع بارورسازی، عادلانه توزیع شود، دسترسی برابر به آب و انرژی به وجود بیاوریم، مناطق پایین دست و محروم صدمه نبینند و تعارضات آبی میان مناطق ایجاد نشود.
چطور می توان با بارورسازی ابرها سکونتگاه های انسانی را تاب آور کرد؟
به گزارش اداره ارتباطات و رسانه معاونت علوم انسانی و هنر دانشگاه آزاد اسلامی، دکتر صدرالدین متولی استادتمام گروه جغرافیا دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور در اولین جلسه از سلسله نشست های مناظره معاونت علوم انسانی و هنر دانشگاه آزاد اسلامی با عنوان «کارآمدی علم جغرافیا در کشور» و با محور «آینده پژوهی و بازآفرینی سکونتگاه های انسانی با نگاه فناوری(چالش باروری ابرها و تغییرات اکولوژیکی) در تشریح چگونگی ممانعت از نتایج بارورسازی ابرها بر پایداری اکولوژیکی و آینده سکونتگاه های انسانی و این که چطور می توان با بارورسازی ابرها سکونتگاه های انسانی را ازبعد اکولوژیک تاب آور کرد؟ اظهار داشت: تاب آورسازی اکولوژیک سکونتگاه های انسانی از راه بارورسازی ابرها زمانی امکانپذیر است که این فناوری نه فقط برای «افزایش بارش»، بلکه به عنوان بخشی از مدیریت پایدار اکوسیستم و سازگار با تغییرات اقلیمی به کار گرفته شود. در این رویکرد، هدف اصلی افزایش ظرفیت اکوسیستم و جامعه برای مقاومت، سازگاری و بازیابی در مقابل بحران های محیطی است.
متولی با اعلان اینکه بارورسازی ابرها فقط در صورتی می تواند به تاب آورسازی پایدار اکولوژیک سکونتگاه های انسانی کمک نماید که چند اصل رعایت شود، این اصول را برشمرد و توضیح داد: «اجرای علمی و کنترل شده» یکی از این اصل هاست، تمام پروژه ها باید مبتنی بر داده های اقلیمی، مدل سازی علمی، و ارزیابی محیطی باشند.(باید بدانیم کی؟ کجا؟ چه مقدار؟ و در چه مدت زمانی؟ بارندگی ایجاد نماییم.)
وی «ارزیابی اکولوژیکی بلندمدت» را یکی دیگر از این اصول دانست و بیان نمود: قبل از اجرای گسترده، ضروری است اثرات زیست محیطی، نتایج منطقه ای و تغییرات اکوسیستمی بررسی شود. ازآنجایی که در کشورمان وزارت نیرو عملیات اجرایی بارورسازی ابرها را برعهده دارد، ارزیابی اکولوژیک و پایش زیست محیط باید از جانب ارگان های خارج از سیستم اجرا صورت گیرد. دانشگاه ها و بخصوص دانشگاه آزاد اسلامی به سبب توانایی و گستردگی در اقصی نقاط کشور گزینه خوبی در انجام ارزیابی اکولوژیک بلند مدت و پایش مداوم محیط زیستی حتی پس از عملیات بارورسازی ابرها هستند.
استادتمام گروه جغرافیا دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور، «استفاده تلفیقی با زیرساخت های سبز و مدیریت پایدار آب» را سومین اصل برشمرد و افزود: بارورسازی زمانی اثربخش است که با اقدامات مکمل مانند آبخیزداری، احیای تالاب ها، توسعه فضای سبز، مدیریت مصرف آب، بازیافت آب و کشاورزی هوشمند اقلیمی همراه باشد.
به نقل از ایشان، بارورسازی ابرها نباید جایگزین صرفه جویی، بازچرخانی آب، احیای تالاب ها و اصلاح الگوی مصرف شود؛ چونکه افزایش بارندگی به تنهایی تاب آوری پایدار ایجاد نمی نماید.
متولی چهارمین اصل برای تاب آورسازی پایدار اکولوژیک سکونتگاه های انسانی را «رعایت ظرفیت برد اکولوژیک» دانست و تشریح کرد: بارورسازی نباید بیشتر از توان طبیعی اکوسیستم باشد؛ چونکه ممکنست تعادل اقلیمی را برهم بزند، الگوی بارندگی منطقه ای را مختل کند یا باعث بحران های جدید شود.
این استاد دانشگاه «بازآفرینی سکونتگاه های فرسوده» را یکی دیگر از اصول قلمداد و بیان نمود: مناطق حاشیه ای و فرسوده باید از نظر زیست محیطی احیا شوند؛ به خدمات شهری دسترسی پیدا کنند و در مقابل بحران های اقلیمی مقاوم شوند.
«پایش مداوم محیط زیستی» ششمین اصلی بود که متولی به آن پرداخت و اظهار داشت که طبق این اصل لازم است شاخص هایی مانند کیفیت هوا، PM۱۰، PM۲.۵(Particulate Matter) به مفهوم «ذرات معلق» رطوبت خاک، سطح آب زیرزمینی، تنوع زیستی، فرسایش خاک، شاخص *NDVI و دمای سطح زمین به صورت مستمر ارزیابی شوند.
استادتمام گروه جغرافیا دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور، هفتمین اصل را «حکمرانی بین المللی اقلیم» برشمرد و اظهار داشت: برای ممانعت از تنش های سیاسی و محیطی، ضروری است قوانین و نهادهای بین المللی بر فناوری های مهندسی اقلیم بطورکامل نظارت کنند.
وی با اعلان اینکه در سطح بین المللی، قوانین سختی برای ممانعت از سوءاستفاده از این فنآوری وضع شده است، توضیح داد: به عنوان مثال کنوانسیون ان ماد (ENMOD): این معاهده سازمان ملل متحد که از سال ۱۹۷۸ لازم الاجرا شد، استفاده نظامی یا هرگونه استفاده خصمانه از روشهای فنی تغییر محیط زیست (از جمله بارورسازی ابرها برای ایجاد سیل، خشکسالی یا طوفان ضد کشورهای دیگر) را به صورت کامل ممنوع کرده است.
متولی تشریح کرد: کنوانسیون تنوع زیستی سازمان ملل (CBD): بر مبنای مصوبات این کنوانسیون (به ویژه بیانیه ناگویا و تمدیدهای بعدی آن در سالیان اخیر)، هرگونه فعالیت مهندسی اقلیم (Geoengineering) که اثرات مخرب احتمالی بر تنوع زیستی داشته باشد، تا زمان اثبات بی خطر بودن علمی، تحت ممنوعیت و تعلیق اختیاری (Moratorium) قرار دارد.
به نقل از ایشان، قوانین آب های فرامرز یکی دیگر از قوانین است که طبق مقررات بین المللی، کشورها حق ندارند با بارورسازی ابرها در مرزها، سبب «سرقت باران» یا صدمه زیست محیطی به کشورهای همسایه در حوضه های آبریز مشترک شوند.
این استادتمام دانشگاه «حکمرانی محیطی و عدالت اکولوژیک در سطح ملی» را هشتمین اصل برای تاب آورسازی پایدار اکولوژیک سکونتگاه های انسانی قلمداد و تشریح کرد: عدالت اکولوژیک بر این اصل تاکید دارد که هیچ گروه اجتماعی نباید قربانی آلودگی، تخریب محیطی یا کمبود منابع طبیعی شود. تاب آوری زمانی پایدار می باشد که منافع بارورسازی، عادلانه توزیع شود، دسترسی برابر به آب و انرژی به وجود بیاوریم، مناطق پایین دست و محروم صدمه نبینند و تعارضات آبی میان مناطق ایجاد نشود.
وی اظهار نمود: حکمرانی محیطی اگر مشارکتی باشد (مردم باید در تصمیم گیری های محیط زیستی مشارکت داشته باشند) در حکمرانی هوشمند شهری با بهره گیری از داده های محیطی، سیستم های GIS و هوش مصنوعی میتوان مدیریت را بصوی عدالت سوق داد.
متولی تصریح کرد: دولت ها نقش کلیدی در تحقق عدالت اجتماعی دارند به سبب این که قانون گذاری، منابع طبیعی را مدیریت، الگوی توسعه را تعیین و بودجه و سرمایه گذاری را هدایت می کنند؛ بنابراین، سیاستهای دولت می تواند نابرابری اکولوژیکی را کم کند یا آنرا تشدید کند.
وی تصریح کرد: دولت های توسعه گرا بدون رویکرد اکولوژیک فقط بر رشد اقتصادی، صنعت و سرمایه گذاری تمرکز و نابرابری اکولوژیک را خلق می کنند؛ اما دولت های عدالت محور محیط زیست را کالای عمومی می دانند؛ از مناطق محروم حمایت می کنند و توسعه پایدار را در اولویت قرار می دهن و درنتیجه می توانند عدالت اکولوژیک را ایجاد کنند.
استادتمام گروه جغرافیا دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور نهمین و آخرین اصل را «استفاده از روشهای فنی جایگزین و غیرشیمیایی برای باران زایی در جهان» عنوان و تشریح کرد: با عنایت به ممنوعیت ها و خطرات زیست محیطی مواد شیمیایی (مثل یدید نقره و یخ خشک)، دانشمندان بسمت شیوه های سازگار با طبیعت رفته اند. مهم ترین این شیوه ها فناوری یونیزاسیون اتمسفری (تحریک الکتریکی)، استفاده از پهپادهای شوک الکتریکی، بارورسازی با مواد ارگانیک و نمک های جاذب و تکنیک نانو-نمک رطوبت هستند.
شایعه «ابردزدی» در منطقه
متولی با اعلان اینکه پدیده ای به نام ابردزدی در مقیاس منطقه ای از اساس فاقد مبنای علمی است، اظهار داشت: بارورسازی ابرها یک پروسه بطورکامل محلی و نقطه ای است که حداکثر تا ۱۵ درصد بارندگی توده ابر مورد نظر را زیاد می کند و هیچ کشوری توانایی منحرف کردن، تغییر مسیر یا نابودی سیستم های بارشی بزرگ و قاره ای را ندارد.
وی در جمع بندی عرضه خود در مناظره تشریح کرد: شهرهای آینده در آستانه یک دوگانگی بزرگ قرار دارند؛ از یک سو فناوری و توسعه پایدار می توانند کیفیت زندگی را ارتقا دهند و از طرف دیگر، نابرابری در دسترسی به منابع محیطی و فناوری ممکنست شکاف های اکولوژیکی را تشدید کند.
این استادتمام دانشگاه افزود: اگر سیاستگذاری شهری فقط بر رشد اقتصادی و فناوری متمرکز شود، شهرهای آینده بسمت نابرابری شدید محیطی حرکت خواهند کرد؛ اما اگر عدالت اکولوژیکی، حکمرانی محیطی و توسعه پایدار در مرکز برنامه ریزی قرار گیرد، میتوان سکونتگاههای تاب آور، انسانی و عادلانه ایجاد کرد.
متولی، تمرکز بیش از اندازه روی بارورسازی ابرها و تبلیغات پیرامون آنرا آدرس غلط دادن به جامعه دانست و اظهار داشت: بحران آب در ایران ناشی از مدیریت ناصحیح تقاضا، مصرف بالای بخش کشاورزی، حفر چاه های بدون مجوز و صنایع آب بر در مناطق خشک است. تصویرسازی اغراق آمیز از بارورسازی به عنوان «معجزه ای برای فرار از خشکسالی» هم مسئولان و مردم را از اصلاحات ساختاری نظیر تغییر الگوی کشت و بازچرخانی آب غافل می کند.وی تاکید کرد: باید دستورالعمل های قوی تری تدوین شوند و نظارت های دقیقتر و گسترده تر توسط سازمان جهانی هواشناسی در کنار شیوه های نوین فیزیکی، دو بازوی اصلی تحول در مدیریت باران زایی مدرن جهانی مورد توجه قرار گیرند.
استادتمام گروه جغرافیا دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور تصریح کرد: بر مبنای آخرین بیانیه های راهبردی سازمان هواشناسی جهانی وابسته به سازمان ملل متحد WMO، بارورسازی ابرها نباید به عنوان روشی برای حل خشکسالی های شدید یا بلند مدت معرفی شود. این سازمان به کشورها هشدار می دهد که انتظارات غیرواقعی از این فنآوری ایجاد نکنند. طبق راهنمای WMO، هرگونه پروژه بارورسازی ابرها باید بوسیله ی یک نهاد علمی مستقل (خارج از وزارتخانه های مجری طرح) ارزیابی آماری و فیزیکی شود تا مشخص شود بارندگی ها واقعا ناشی از تزریق مواد بوده اند یا یک پدیده طبیعی.
وی اظهار داشت: نتیجه می گیریم، باروری ابرها نه بطورکامل راهکار است و نه بطورکامل تهدید؛ بلکه فناوری ای حساس و پرریسک است که نیازمند حکمرانی محیطی دقیق و صحیح، ارزیابی به موقع و زمانبندی شده اکولوژیکی، نظارت بین المللی و مدیریت پایدار منابع آب است؛ بدین سبب آینده سکونتگاه های انسانی بخصوص در مناطق شهری: فناورانه، «اخلاقی و اکولوژیکی» خواهد بود.
به طور خلاصه، به این طریق امکان دارد که توزیع زمانی بارش تغییر کند؛ الگوی مکانی بارندگی جابه جا شود؛ شدت و مدت بارش هم تغییر خواهد کرد، برخی مناطق بارش بیشتری دریافت نمایند و مناطق دیگر گرفتار کاهش بارندگی شوند. وی خاطرنشان کرد: دولت های توسعه گرا بدون رویکرد اکولوژیک فقط بر رشد اقتصادی، صنعت و سرمایه گذاری تمرکز و نابرابری اکولوژیک را خلق می کنند؛ اما دولت های عدالت محور محیط زیست را کالای عمومی می دانند؛ از مناطق محروم حمایت می کنند و توسعه پایدار را در اولویت قرار می دهن و درنتیجه می توانند عدالت اکولوژیک را ایجاد کنند. متولی با اشاره به اینکه پدیده ای به نام ابردزدی در مقیاس منطقه ای از اساس فاقد مبنای علمی است، عنوان کرد: بارورسازی ابرها یک فرایند بطورکامل محلی و نقطه ای است که حداکثر تا ۱۵ درصد بارش توده ابر مورد نظر را زیاد می کند و هیچ کشوری توانایی منحرف کردن، تغییر مسیر یا نابودی سیستم های بارشی بزرگ و قاره ای را ندارد.