علوم هوا فضا

تاکید متخصصان بر تبدیل سیلاب به مهلتی برای تامین منابع آب

تاکید متخصصان بر تبدیل سیلاب به مهلتی برای تامین منابع آب

هوا فضا: متخصصان در دومین جستار تبادل نظر فرهنگستان علوم، بر تلفیق دانش بومی و تکنولوژی های جدید و مدیریت یکپارچه حوزه های آبخیز برای بهره برداری از سیلاب و تغذیه آبخوان ها تاکید کردند.


به گزارش هوا فضا به نقل از فرهنگستان علوم، دومین جستار از مجموعه تبادل نظر های تخصصی گروه علوم کشاورزی و منابع طبیعی پیرامون «پدیده های نوظهور و آینده نگر»، با عنوان «چشم اندازهای فرین (حدی) اقلیمی در ایران و جایگاه آبخیزداری در استحصال سیلاب»، به همت شاخه مرتع و آبخیزداری این گروه برگزار شد.

تأثیر تغییر اقلیم و ال نینو بر تشدید رویدادهای حدی اقلیمی در ایران

در بخش نخست این هم اندیشی، مسعود گودرزی دانشیار گروه تغییر اقلیم و خشکسالی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، در سخنرانی خود با عنوان «پیش یابی چشم انداز اثرات تغییر اقلیم و پدیده ال نینو بر فاکتورهای فرین اقلیمی در ایران»، تأثیر تغییر اقلیم و پدیده ال نینو بر الگو و شدت رویدادهای حدی اقلیمی را بررسی کرد.
وی در سخنرانی خود با اشاره به ضرورت بهره برداری از تکنولوژی های جدید برای مدیریت منابع آب در سطح حوزه های آبخیز، بیان کرد که تغییر اقلیم بوسیله کاهش بارندگی و افزایش دما و هم تغییر الگوی وقوع رویدادهای حدی، نظیر موج های سرمای شدید و گرمای فراگیر، رگبارهای کوتاه مدت و شدید و سیلاب های ناگهانی، می تواند مخاطرات طبیعی همچون سیلاب، خشکسالی و گردوغبار را تشدید کند.
بر اساس مباحث عنوان شده، این شرایط علاوه بر افزایش خسارات و ضعف سرزمین، با کاهش تولیدات کشاورزی و افزایش تلفات محصولات، تهدیدی جدی برای امنیت غذایی کشور بشمار می رود. بارندگی های فرین هم یکی از نشانگرهای مهم تغییر اقلیم است و کشور ایران در مقابل این مخاطره از تاب آوری اندکی برخوردار می باشد.
در این سخنرانی همین طور به دامنه طول مدت گرما در ایران، از ۳٫۴۸ تا ۱۲٫۵ درجه سانتی گراد در روز، اشاره شد. افزایش بی هنجاری مثبت دما در ارتفاعات هم سبب سرعت بخشیدن به ذوب برف و ذخایر یخ و برف در برج های آبی ایران شده است. از طرف دیگر، تغییر در طول دوره رشد گیاهی، افزایش مصرف آب و کاهش کمی و کیفی محصولات راهبردی را بدنبال داشته و بر امنیت غذایی کشور تأثیر گذاشته است.
در جریان بحث و تبادل نظر در رابطه با این موضوع، بر ضرورت فراهم کردن مبنای علمی مناسب برای مدیریت ریسک سیلاب و خشکسالی، اصلاح تقویم زراعی، انتخاب ارقام سازگار با شرایط اقلیمی، کاهش خسارات ناشی از سرمازدگی و تنش گرمایی و تدوین راهبردهای سازگاری با تغییر اقلیم در کشور تاکید شد.

معرفی پایگاه هیدرولوژی آکادمی؛ بستری برای تولید و اشتراک گذاری داده های اقلیمی

در سخنرانی دوم، با عنوان «هیدرولوژی آکادمی: بستری مشارکتی برای تولید، اصلاح و به اشتراک گذاری داده های اقلیمی»، دکتر شهرام خلیقی سیگارودی، عضو هیات علمی دانشکده منابع طبیعی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، با تکیه بر نقش تکنولوژی های جدید در مدیریت منابع آب حوزه های آبخیز، پایگاه «Hydrology Academy» را معرفی نمود و قابلیت های آنرا در پایش و تولید داده های بارش روزانه، ماهانه و سالانه در سطح ایران و جهان تشریح نمود.
این پلت فرم که توسط متخصصان ایرانی و حاصل پنج سال فعالیت مستقیم پژوهشی طراحی شده است، با رویکرد توسعه مشارکتی، بستری برای تولید، اصلاح، سازمان دهی و به اشتراک گذاری داده های هیدرولوژیک و اقلیمی در مقیاس منطقه ای فراهم می آورد.
رویکرد اصلی این زیرساخت، بهره برداری از فناوری سنجش از دور و شیوه های نوین تلفیق داده های ماهواره ای با مشاهدات زمینی، به منظور بهبود دقت و قابلیت اطمینان داده ها و تولید محصولات استاندارد است. در این نشست، توانایی ها و قابلیت های این پایگاه در پایش و تولید داده های بارش در مقیاس های روزانه، ماهانه و سالانه در سطح ایران و جهان مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت.
در این سامانه، دو الگوریتم BICSIM و DASYN بصورت هم زمان برای رفع خطا و هم زمان سازی داده های ماهواره ای با داده های ایستگاهی به کار گرفته شده است. با عنایت به دسترسی سریع به داده های قابل اطمینان و دارای خطای اندک، پژوهشگران و کارشناسان می توانند در کوتاه ترین زمان، داده های خویش را تولید و برای تقویت بیشتر سامانه به اشتراک گذارند.
همچنین این سامانه قابلیت آنرا دارد که در آینده، سایر داده های اقلیمی همچون دما را هم پوشش دهد. در این بخش بر ضرورت حمایت مدیران منابع آب از محصولات فناورانه ای که بر پایه مدلهای بومی شده و متناسب با شرایط ایران توسعه یافته اند، تاکید شد.
آبخیزداری و آبخوانداری؛ راهبردی برای بهره برداری از سیلاب و عبور از بحران آب
در سومین سخنرانی، عطاءاله ابراهیمی، رئیس پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، در سخنرانی خود با عنوان «آبخیزداری و آبخوانداری از دانش بومی تا راهبرد ملی: نقش آبخیزداری مشارکتی در عبور از بحران آب در ایران»، به بررسی ظرفیتهای آبخیزداری و آبخوانداری در بهره برداری از سیلاب ها، افزایش بهره وری منابع آب، تقویت تولید و تغذیه مصنوعی آبخوان ها پرداخت.
در ادامه این بخش، حاضران با تکیه بر ضرورت تحول در نظام مدیریت و حکمرانی آب، گذار از رویکرد های رایج توسعه منابع آب و تامین و انتقال آب بسمت حفظ و نگهداشت منابع آب در سطح حوزه های آبخیز را ضروری دانستند.
در این چارچوب، مدیریت یکپارچه حوزه آبخیز از سراب تا پایاب و کاهش تلفات اجزای بیلان آب، بعنوان راهبردی اساسی برای پیشرفت بهره وری آب، مورد تاکید متخصصان و کارشناسان حاضر در نشست قرار گرفت.
بر اساس مباحث عنوان شده، وجود حدود ۱۴ میلیون هکتار اراضی مستعد پخش سیلاب در کشور، ظرفیت ارزشمندی برای توسعه فعالیتهای آبخوانداری فراهم آورده است. همین طور امکان استحصال و نفوذدهی تا حدود هزار مترمکعب آب در هر هکتار بوسیله سیستم های پخش سیلاب، نشان دهنده اهمیت این رویکرد در بهره برداری بهینه از منابع آب است.
در همین راستا، به تکالیف پیشبینی شده در بند «هـ» ماده ۳۸ قانون برنامه هفتم پیشرفت کشور، بر مبنای تحقق پنج درصد از حجم آب استحصالی بوسیله فعالیتهای آبخیزداری و آبخوانداری، اشاره شد.

تاکید بر تلفیق دانش بومی و تکنولوژی های جدید در مدیریت حوزه های آبخیز

در جمع بندی این نشست، با عنایت به دانش بومی باارزش ایران در زمینه بهره برداری از آب باران و سیلاب و ضرورت رویارویی با چالش کمبود منابع آب، بر لزوم تلفیق دانش بومی و تکنولوژی های جدید و تقویت مدیریت جامع حوزه های آبخیز تاکید شد.
بر این اساس، تبدیل سیلاب از یک مخاطره طبیعی به مهلتی برای تولید، تغذیه آبخوان ها و تقویت پایداری منابع طبیعی، مستلزم پیشرفت جایگاه آبخیزداری و آبخوانداری در نظام برنامه ریزی و حکمرانی آب کشور دانسته شد

منبع:

1405/08/28
12:21:18
0.0 / 5
6
تگهای خبر: آموزش , تکنولوژی , سیستم
این مطلب هوافضا را می پسندید؟
(0)
(0)
X

تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات کاربران هوافضا در مورد این مطلب
لطفا شما هم نظر دهید
= ۲ بعلاوه ۵
لینک دوستان هوا فضا
هوا فضا
جدیدترین ها

هوافضا