بارندگی شهابی برساوشی اواخر مرداد در ایران
به گزارش هوا فضا، سخنگوی کمیته آماتوری انجمن نجوم ایران اظهار داشت: در شبهای منتهی به 21 تا 23 مرداد، ما شاهد می باشیم که تعداد شهاب های برساوشی در آسمان شب به اوج خود می رسد.
کاظم کوکرم مدرس نجوم و سخنگوی کمیته آماتوری انجمن نجوم ایران در گفتگو با خبرنگار مهر، به تشریح جزئیات علمی و عملی رصد یکی از هیجان انگیزترین پدیده های آسمان شب امسال پرداخت و اظهار داشت: رویداد مهم نجومی که در ایام آینده پیش رو داریم، به اوج رسیدن بارندگی شهابی «بِرساوشی» است. این پدیده جذاب در شبهای بیست و یکم تا بیست و سوم مرداد ماه امسال به اوج خود می رسد. به استناد داده های پایگاه بین المللی شهاب (IMO)، زمان دقیق و پیش بینی شده برای اوج این بارش، از صبح ۲۲ مرداد تا صبح ۲۳ مرداد خواهد بود.
برخورد زمین با بازمانده های دنباله دار «سوئیفت تاتل»
سخنگوی کمیته آماتوری انجمن نجوم ایران در مورد منشاء این پدیده اظهار داشت: بارندگی شهابی برساوشی از ۲۶ تیرماه تا ۲ شهریورماه هر سال فعال است. در این بازه زمانی، سیاره ما در راه گردش سالانه خود به دور خورشید، با ذرات به جامانده از دنباله دار «سوئیفت تاتل» برخورد می کند. این دنباله دار در حین گردش به دور خورشید، ذرات غباری را از خود آزاد می کند که این ذرات در مدار آن باقی می مانند. ذرات مذکور نیز هم زمان با دنباله دار، به دور خورشید درحال گردش هستند. در این بازه زمانی یعنی از ۲۶ تیر تا ۲ شهریور، زمین از دل این ذرات به جامانده در مدار عبور می کند.
وی اضافه کرد: در شبهای منتهی به ۲۱ تا ۲۳ مرداد، ما شاهد می باشیم که تعداد شهاب های برساوشی در آسمان شب به اوج خود می رسد و ما این بازه را به عنوان اوج بارندگی شهابی اعلام می نماییم. ساعت دقیق این اوج برای ناظران در ایران، حوالی ساعت ۱۸ و ۲۳ دقیقه روز پنجشنبه ۲۲ مرداد پیش بینی شده است.
چرا بعد از نیمه شب بهترین زمان برای رصد است؟
کوکرم در ادامه به تبیین شرایط مناسب جهت مشاهده این رویداد پرداخت و اظهار داشت: ساعت اعلام شده برای اوج بارندگی به این مفهوم نیست که ما فقط در همان ساعت می توانیم بارندگی شهابی را به خوبی ببینیم؛ چون که در آن زمان، اولاً هنوز خورشید در ایران غروب نکرده است و در ثانی، صورت فلکی برساوش (که از دید ناظر زمینی این طور چنین پیداست که شهاب های این بارندگی از سمت آن در آسمان مانند تیر شلیک می شوند) حوالی نیمه شب و بعد از آن طلوع می کند. بنابراین، زمان مناسب برای دیدن شهاب های بارندگی برساوشی، علی الاصول پس از نیمه شب و در ساعات بامدادی شبهای پیش رو است.
وی اضافه کرد: بطور کلی، در تمام شب هایی که از حال تا بیست و دوم و بیست و سوم مرداد در پیش داریم، هر شب بعد از نیمه شب تعداد شهاب های قابل توجهی را در آسمان مشاهده خواهیم کرد؛ بطوریکه شاید در یک ساعت بیشتر از ۵ شهاب قابل دیدن باشد. هرچه به شب اوج بارندگی نزدیک تر شویم، تعداد این شهاب ها افزایش خواهد یافت، تا جایی که انتظار داریم در صبح ۲۲ و ۲۳ مرداد بتوانیم در یک آسمان تاریک، در هر ساعت بیشتر از ۵۰ تا ۶۰ شهاب را مشاهده نماییم.
آلودگی نوری؛ مانع اصلی رصد شهاب ها در شهرها
این مدرس نجوم با تکیه بر عدم امکان رصد مناسب این پدیده در محیط های شهری توضیح داد: بسیاری از مردم می پرسند که آیا ما در داخل شهرها هم می توانیم این پدیده را ببینیم؟ پاسخ به این سؤال منفی است. به علت آلودگی نوری بالا، آلودگی هوا و بسته بودن افق بواسطه وجود ساختمان ها، کوه ها و درختان مختلف که مانع دیدن بخش زیادی از آسمان می شوند، امکان رصد با کیفیت در شهر وجود ندارد. بدین سبب برای دیدن شهاب های بارندگی برساوشی، حتما باید به خارج از شهر و جاهایی سفر کرد که آسمان پر ستاره و میزان آلودگی نوری در کمترین حد ممکن باشد. تنها در این صورت است که می توان انتظار داشت در صبح ۲۲ و ۲۳ مرداد در هر ساعت بیشتر از ۵۰ شهاب را رصد کرد.
وی به تشریح اصطلاح علمی «نرخ ساعتی سرسویی» (ZHR) پرداخت و اظهار داشت: در پیش بینی های نجومی عنوان می شود که نرخ ساعتی سرسویی یا ZHR برای این بارندگی شهابی حدود ۱۰۰ است. خیلی از مردم گمان می کنند که این عدد به مفهوم مشاهده حتمیِ ۱۰۰ شهاب در هر ساعت است؛ اما این اتفاق تنها در صورتی رخ می دهد که آسمان شما بطورکامل تاریک و بدون هیچ نوع آلودگی نوری باشد، کانون بارندگی یعنی صورت فلکی برساوش دقیقا در بالای سر (وسط آسمان) قرار گیرد و شما بتوانید تمام پهنه آسمان را به شکل هم زمان، بدون غبار و در شرایطی بطورکامل ایده آل رصد کنید.
به گفته وی از آنجائیکه در این فصل از سال در ایران، صورت فلکی برساوش تازه حوالی نیمه شب طلوع می کند و به طور معمول مقداری آلودگی نوری و پوشیدگی افق وجود دارد، این عدد ۱۰۰ در عمل محقق نخواهد شد. انتظار واقع بینانه ما اینست که چیزی بیشتر از ۵۰ شهاب در ساعت را رصد نماییم که طیف آنها از شهاب های بسیار کم نور تا شهاب های خیلی پرنور (که به آنها آذرگوی می گوییم) را شامل می شود.
پرهیز از تصورات اغراق آمیز در رابطه با «باران شهابی»
کوکرم در ادامه به اصلاح یک باور رایج پرداخت و اشاره کرد: هم وطنان ما نباید تصور کنند که وقتی می گوییم بارندگی شهابی رخ می دهد، مقرر است در هر ساعت صدها شهاب را در آسمان ببینند. در واقع می توان گفت به صورت میانگین در زمان اوج، در هر دقیقه یک شهاب ممکنست عبور کند که آن هم شاید کم نور باشد یا پشت سر ناظر واقع شده و دیده نشود. در شبهای نزدیک به اوج نیز نرخ عبور شهاب ها در هر ساعت ممکنست حدود ۱۵ تا ۲۰ شهاب باشد؛ یعنی تقریبا هر چهار تا پنج دقیقه یک شهاب عبور خواهد نمود. این توضیحات را از این بابت ارایه می کنم تا تبلیغاتی که پیرامون بارندگی شهابی به انجام می رسد و انتظاری که کلمه "بارش" به وجود می آورد (که گویی بارانی از شهاب روان است)، موجب سوءتفاهم نشود؛ بخصوص در شهرها که به علت آلودگی نوری شدید، ممکنست در طول یک ساعت رصد مداوم، تنها یک یا دو شهاب را به شکل بطورکامل تصادفی و شانس مشاهده کنید.
وی در جواب موقعیت جغرافیایی مناسب برای رصد این پدیده اظهار داشت: بسیاری می پرسند که این پدیده از کدام مناطق زمین بهتر دیده می شود؛ باید گفت این رویداد در کل سیاره زمین در بازه زمانی ۲۶ تیر تا ۲ شهریور رخ می دهد و محدود به منطقه جغرافیایی خاصی نیست. موضوع مهم تنها اینست که اولاً نور ماه در آسمان نباشد تا آلودگی نوری ایجاد نکند و ثانیاً از منابع آلودگی نوری شهری (مانند نور لامپ منازل و خیابان ها که رو به آسمان می روند) فاصله بگیریم. در این صورت می توان بارندگی شهابی را به خوبی مشاهده کرد.
ویژگی خاص و بی نظیر بارندگی شهابی برساوشی امسال
سخنگوی کمیته آماتوری انجمن نجوم ایران ضمن اشاره به شرایط استثنایی رصد امسال اظهار داشت: امسال بارندگی شهابی برساوشی یک خاصیت خیلی خاص دارد؛ زمان اوج این بارندگی یعنی صبح ۲۲ و ۲۳ مرداد با روزهای پایانی ماه قمری (اواخر ماه صفر) هم زمان شده است. به همین دلیل، ما در زمان اوج بارندگی هیچ نوع نور ماهی در آسمان نخواهیم داشت. در خیلی از سال ها پیش می آید که زمان اوج بارندگی با ماه کامل (بدر) هم زمان می شود و نور شدید ماه موجب می شود رصد شهاب های کم نور را از دست بدهیم و تنها چند شهاب پرنور در طول یک ساعت خودنمایی کنند؛ اما امسال این شانس بزرگ را داریم که آسمان بطورکامل تاریک و بدون ماه خواهد بود.
وی اضافه کرد: خوشبختانه این موقعیت بی نظیر با تعطیلات پایان ماه صفر نیز هم زمان شده است؛ روز چهارشنبه تعطیل رسمی است، روز پنجشنبه خیلی از مشاغل، مدارس و دانشگاه ها تعطیل هستند و در فصل تابستان قرار داریم. بنابراین ما با یک تعطیلات سه روزه مواجه هستیم که با اوج بارندگی شهابی برساوشی در وضعیت آسمان بدون ماه هم زمان شده است. این اتفاق به ندرت رخ می دهد و پدیده ای نیست که بگوییم هر سال به آسانی تکرار می شود.
دعوت از علاقمندان جهت شرکت در تورهای رصدی ایمن و معتبر
کوکرم در آخر با دعوت از عموم مردم برای تماشای این پدیده منحصربه فرد اظهار داشت: امسال یک شرایط بطورکامل خاص برای رصد مهیاست؛ بدین سبب از تمام علاقمندان به نجوم دعوت می نماییم این فرصت طلایی را از دست ندهند و حتما از قبل برای دیدن این پدیده برنامه ریزی کنند. خوشبختانه اینروزها آژانس های گردشگری و مراکز آموزش نجوم مختلفی در سرتاسر کشور، درحال برنامه ریزی و برگزاری سفرهای گروهی به خارج از شهر و مناطق امن رصدی هستند.
وی در نهایت سفارش کرد: از علاقمندان دعوت می نماییم در صورت تمایل به تماشای این بارش، با یکی از این مراکز معتبر که دارای مجوز رسمی و کارشناسان زبده هستند همراه شوند؛ کارشناسانی که تلسکوپ به همراه دارند و توضیحات علمی مناسب را ارایه می دهند تا از این طریق، سفری ایمن و تجربه ای به یادماندنی از دیدن بارندگی شهابی برساوشی امسال برای خود رقم بزنند.
به اجمال، پاسخ به این پرسش منفی است. وی به تشریح اصطلاح علمی نرخ ساعتی سرسویی (ZHR) پرداخت و عنوان کرد: در پیش بینی های نجومی عنوان می شود که نرخ ساعتی سرسویی یا ZHR برای این بارش شهابی حدود ۱۰۰ است. وی در جواب موقعیت جغرافیایی مناسب برای رصد این پدیده عنوان کرد: بسیاری می پرسند که این پدیده از کدام مناطق زمین بهتر دیده می شود؛ باید گفت این رویداد در کل سیاره زمین در بازه زمانی ۲۶ تیر تا ۲ شهریور رخ می دهد و محدود به منطقه جغرافیایی خاصی نیست.
این مطلب هوافضا را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات کاربران هوافضا در مورد این مطلب