اختفای تماشایی زهره پشت ماه در آسمان ایران
به گزارش هوا فضا، کمیته آماتوری انجمن نجوم ایران از دوست داران دعوت کرد اختفای روزگاهی ماه و زهره را رصد و زمان های آغاز و پایان آنرا ثبت کنند.
به گزارش هوا فضا به نقل از مهر، دوشنبه ۲۳ شهریور ۱۴۰۵، ماه از مقابل سیاره زهره عبور می کند و در قسمتهایی از ایران شاهد پدیده زیبای اختفای ماه و زهره خواهیم بود؛ رویدادی که به علت درخشش خیلی زیاد زهره، باریک بودن هلال ماه و امکان مشاهده آن در آسمان روز، از پدیده های جذاب نجومی اینروزها بشمار می رود.
اختفا به پدیده ای گفته می شود که در آن، از دید ناظر زمینی، یک جرم آسمانی برای مدتی پشت جرم دیگری قرار می گیرد و از دید ناظر پنهان می شود. ماه، به علت قطر ظاهری نزدیک به ۳۰ دقیقه قوسی در آسمان، بارها سبب اختفای ستارگان می شود؛ اما اختفای سیارات بمراتب کمتر رخ می دهد و از جذابیت رصدی بیشتری برخوردارست.
اختفای زهره بااینکه پدیده ای خیلی نادر نیست، اما به علت درخشش فوق العاده این سیاره، رویدادی دیدنی و مناسب برای رصد، عکاسی نجومی و حتی انجام اندازه گیری های علمی است. در اختفای ۲۳ شهریور، ماه تنها حدود ۱۲ درصد روشن است و زهره نیز با قدر ظاهری حدود منفی۴.۵ یکی از درخشان ترین اجرام آسمان خواهد بود. این شرایط، در صورت مساعد بودن وضعیت جوی و شفافیت آسمان، امکان مشاهده زهره حتی با چشم غیرمسلح را نیز فراهم می کند؛ هرچند برای رصد دقیق لحظه های اختفا استفاده از تلسکوپ سفارش می شود.
اختفایی متفاوت در شمال شرق ایران
یکی از جذاب ترین خاصیت های این رویداد در ایران، تفاوت شکل اختفا در نقاط مختلف کشور است. در قسمتهایی از استانهای خراسان شمالی، خراسان رضوی و خراسان جنوبی و همین طور قسمت کوچکی از استان سمنان، اختفا بصورت خراشان رخ می دهد. در این مناطق، مسیر ظاهری زهره از نزدیکی لبه قرص ماه عبور می کند و ناظر می تواند با تلسکوپ شاهد پنهان شدن قسمتی از هلال زهره پشت لبه ماه باشد.
این وضعیت از نظر رصدی جذابیت ویژه ای دارد؛ برای اینکه در یک اختفای خراشان، بجای آنکه زهره در ناحیه ای دور از لبه ماه بطور کامل پشت قرص ماه پنهان شود، قسمتی از قرص زهره در امتداد لبه ماه ناپدید می شود. ازاین رو عوارض و پستی وبلندی های لبه ماه نیز می توانند در شکل و زمان دقیق پنهان شدن و باردیگر ظاهر شدن زهره نقش داشته باشند.
با حرکت از شمال شرق به سوی مناطق جنوب غربی ایران، مدت زمانیکه زهره پشت ماه قرار دارد بیشتر می شود و در بعضی مناطق می تواند به حدود ۸۰ دقیقه برسد. ازاین رو محل دقیق رصدگر اهمیت بالای ی در زمان بندی و شکل مشاهده این اختفا دارد.
بر اساس محاسبات انجام شده، این اختفا در خیلی از نقاط ایران قابل مشاهده می باشد، اما در قسمتهایی از شمال شرق کشور، همچون مشهد و بجنورد، اختفا رخ نمی دهد. زمان دقیق شروع و پایان پدیده نیز از شهری به شهر دیگر متفاوت می باشد.
برای نمونه، در تهران شروع اختفا حدود ساعت ۱۳: ۵۹ و پایان آن حدود ساعت ۱۴: ۵۳ خواهد بود. علاقمندان می توانند با رفتن به جدول زمان بندی شهرهای مختلف، زمان دقیق تر رویداد را برای محل رصد خود بررسی نمایند.
این زمان ها را علی ابراهیمی سراجی، عضو هیات دبیران کمیته آماتوری انجمن نجوم ایران برمبنای محاسبات نرم افزار تخصصیOccult ۴ استخراج کرده است:
وضعیت اختفای روزگاهی ماه و زهره در ۲۳ شهریور ۱۴۰۵ برای مراکز استانهای ایران
استخراج از نرمافزار Occult ۴ / علی ابراهیمی سراجی
کمیته آماتوری انجمن نجوم ایران
ردیف
نام شهر
شروع اختفا
زاویه تماس
(PA)
درجه
ارتفاع ماه
درجه
ارتفاع خورشید
درجه
پایان اختفا
زاویه تماس
(PA)
درجه
ارتفاع ماه
درجه
ارتفاع خورشید
درجه
۱
اراک
۱۳: ۵۱: ۲۰
۸۳
۳۸
۵۱
۱۴: ۵۶: ۴۸
۳۵۰
۳۹
۴۰
۲
اردبیل
۱۳: ۵۱: ۰۳
۷۵
۳۴
۴۸
۱۴: ۴۴: ۴۵
۳۵۸
۳۵
۴۱
۳
ارومیه
۱۳: ۴۹: ۳۹
۸۶
۳۳
۵۲
۱۴: ۴۵: ۲۱
۳۴۸
۳۵
۴۳
۴
اصفهان
۱۳: ۵۷: ۰۰
۸۲
۴۰
۵۰
۱۵: ۰۲: ۱۲
۳۵۰
۴۰
۳۸
۵
اهواز
۱۳: ۴۶: ۲۷
۹۳
۴۰
۵۴
۱۵: ۰۳: ۱۳
۳۴۱
۴۱
۴۱
۶
ایلام
۱۳: ۴۰: ۴۹
۹۳
۳۷
۵۴
۱۴: ۵۵: ۲۲
۳۴۱
۳۹
۴۳
۷
بجنورد
اختفا روی نمیدهد
۸
بندر بوشهر
۱۳: ۵۲: ۳۹
۹۴
۴۳
۵۳
۱۵: ۱۱: ۴۱
۳۳۹
۴۳
۳۸
۹
بندرعباس
۱۴: ۱۱: ۲۵
۸۴
۴۶
۴۷
۱۵: ۲۳: ۲۱
۳۴۵
۴۲
۳۲
۱۰
بیرجند
۱۴: ۳۲: ۱۵
۵۱
۳۹
۳۸
۱۵: ۰۱: ۱۸
۱۳
۳۸
۳۲
۱۱
تبریز
۱۳: ۴۴: ۰۱
۸۱
۳۳
۵۰
۱۴: ۴۴: ۴۰
۳۵۲
۳۵
۴۲
۱۲
تهران
۱۳: ۵۹: ۰۹
۷۳
۳۷
۴۸
۱۴: ۵۳: ۰۱
۳۵۸
۳۷
۳۹
۱۳
خرم آباد
۱۳: ۴۵: ۵۷
۹۱
۳۹
۵۴
۱۴: ۵۹: ۵۷
۳۴۳
۴۰
۴۱
۱۴
رشت
۱۳: ۵۴: ۱۹
۷۴
۳۵
۴۸
۱۴: ۴۷: ۵۷
۳۵۸
۳۶
۴۰
۱۵
زاهدان
۱۴: ۰۳: ۱۷
۶۱
۴۲
۳۸
۱۵: ۱۸: ۰۰
۲
۳۹
۲۸
۱۶
زنجان
۱۳: ۴۹: ۳۶
۷۹
۳۵
۵۰
۱۴: ۴۹: ۱۱
۳۵۴
۳۶
۴۱
۱۷
ساری
۱۴: ۰۷: ۴۲
۶۴
۳۶
۴۵
۱۴: ۴۹: ۴۳
۶
۳۶
۳۸
۱۸
سمنان
۱۴: ۰۷: ۲۱
۶۶
۳۷
۴۵
۱۴: ۵۳: ۱۸
۴
۳۷
۳۷
۱۹
سنندج
۱۳: ۴۳: ۳۵
۸۷
۳۶
۵۲
۱۴: ۵۱: ۴۷
۳۴۷
۳۸
۴۲
۲۰
شهرکرد
۱۳: ۵۳: ۵۹
۸۵
۴۰
۵۱
۱۵: ۰۲: ۳۳
۳۴۸
۴۰
۳۹
۲۱
شیراز
۱۳: ۵۸: ۲۶
۸۸
۴۳
۵۱
۱۵: ۱۱: ۴۸
۳۴۴
۴۲
۳۷
۲۲
کرج
۱۳: ۵۷: ۴۷
۷۴
۳۷
۴۸
۱۴: ۵۲: ۲۸
۳۵۸
۳۷
۳۹
۲۳
کرمان
۱۴: ۱۶: ۳۸
۷۲
۴۳
۴۴
۱۵: ۱۳: ۲۲
۳۵۶
۴۰
۳۲
۲۴
کرمانشاه
۱۳: ۴۳: ۰۵
۹۰
۳۷
۵۳
۱۴: ۵۴: ۱۹
۳۴۴
۳۹
۴۲
۲۵
گرگان
۱۴: ۱۵: ۱۵
۵۶
۳۶
۴۲
۱۴: ۴۷: ۲۱
۱۳
۳۶
۳۷
۲۶
قزوین
۱۳: ۵۴: ۳۱
۷۶
۳۶
۴۹
۱۴: ۵۰: ۵۶
۳۵۶
۳۷
۴۰
۲۷
قم
۱۳: ۵۵: ۵۹
۷۸
۳۸
۴۹
۱۴: ۵۵: ۵۸
۳۵۴
۳۸
۳۹
۲۸
مشهد
اختفا روی نمیدهد
۲۹
همدان
۱۳: ۴۷: ۵۹
۸۵
۳۷
۵۱
۱۴: ۵۴: ۰۹
۳۴۹
۳۸
۴۱
۳۰
یاسوج
۱۳: ۵۵: ۳۸
۸۷
۴۲
۵۱
۱۵: ۰۷: ۴۹
۳۴۵
۴۱
۳۸
۳۱
یزد
۱۴: ۰۶: ۴۴
۷۶
۴۱
۴۷
۱۵: ۰۶: ۱۸
۳۵۴
۳۹
۳۶
فرصتی برای یک رصد علمی
کمیته آماتوری انجمن نجوم ایران از منجمان آماتور و علاقمندان به رصدهای دقیق دعوت می کند علاوه بر مشاهده و عکاسی از این پدیده، در صورت داشتن تجهیزات مناسب، در ثبت علمی زمان شروع و پایان اختفا نیز مشارکت کنند.
برای این کار، مهم ترین موضوع ثبت دقیق زمان است. رصدگر باید قبل از شروع برنامه، ساعت یا ابزار زمان سنج خودرا با زمان جهانی (UTC) هماهنگ کند و میزان خطای ساعت خودرا نیز با استفاده از ابزارها و برنامه های مناسب مشخص نماید.
زمان شروع اختفا، لحظه ای است که قرص زهره از پشت لبه ماه آغاز به پنهان شدن می کند و زمان پایان اختفا، لحظه ای است که اولین بخش روشن زهره باردیگر از پشت لبه ماه ظاهر می شود. ثبت این دو زمان با دقت بالا می تواند داده ای باارزش برای مقایسه با پیش بینی های نجومی فراهم آورد.
برای رسیدن به نتیجه دقیق تر، استفاده از تلسکوپ با بزرگنمایی مناسب و ترجیحاً سیستم موتوردار سفارش می شود. همین طور در صورت امکان، فیلم برداری پیوسته از لحظه ورود و خروج زهره از پشت ماه، خصوصاً در شرایطی که زمان دقیق روی تصویر ثبت شده باشد، می تواند کیفیت داده رصدی را افزایش دهد.
نکته خیلی مهم در رصد
از آنجا که این اختفا در طول روز رخ می دهد، رعایت نکات ایمنی اهمیت خیلی زیادی دارد. هیچ گاه نباید بدون فیلتر خورشیدی استاندارد و مناسب، تلسکوپ یا دوربین را به سوی خورشید نشانه رفت. در زمان این رویداد، خورشید نیز در آسمان حضور دارد و حتی یک نگاه کوتاه بوسیله تلسکوپ یا دوربین بدون فیلتر مناسب می تواند لطمه جدی و دائمی به چشم وارد کند. برای رصد و تصویربرداری، باید از تجهیزات و روش هایی استفاده گردد که امکان برخورد مستقیم نور خورشید با چشم یا سنسور و سیستم نوری را به صورت خطرناک از بین ببرد.
اختفای روزگاهی ماه و زهره، علاوه بر زیبایی بصری، فرصتی مناسب برای پیوند میان رصد آماتوری، عکاسی نجومی و مشارکت شهروندی در ثبت داده های علمی است. علاقمندان می توانند با استفاده از جدول های زمانی و نقشه های اختفا، زمان دقیق رویداد را برای محل خود مشخص کرده و در صورت برخورداری از تجهیزات مناسب، مشاهدات خودرا ثبت کنند.
کمیته آماتوری انجمن نجوم ایران از تمام علاقمندان دعوت می کند فایل راهنمای این رویداد و جدول زمان بندی شهرهای مختلف را مطالعه کرده و در صورت داشتن تجهیزات مناسب، در ثبت و مستندسازی این اختفای جذاب مشارکت کنند.
منبع: هوا فضا
این مطلب هوافضا را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات کاربران هوافضا در مورد این مطلب